Saha çalýþmalarýnda Kuzey Anadolu Kalkýnma Ajansý (KUZKA) ‘nýn da yer aldýðý Türkiye’de Kentsel ve Kýrsal Yerleþim Sistemleri (YER-SÝS) Projesi’nin tanýtýmý yapýldý.
YER-SÝS) Projesi Sanayi ve Teknoloji Bakaný Mustafa Varank, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu Baþkaný ve Eski Baþbakan Yardýmcýsý ve Kalkýnma Bakaný Cevdet Yýlmaz’ýn katýldýðý çevrimiçi toplantýda kamuoyuna tanýtýldý.
En kapsamlý Bölgesel Kalkýnma Araþtýrmasý
Tanýtým toplantýsýnda konuþan Sanayi ve Teknoloji Bakaný Mustafa Varank, Türkiye'de Kentsel ve Kýrsal Yerleþim Sistemleri Araþtýrmasý (YER-SÝS) Projesi" nin yerleþimler arasýndaki insan, mal, sermaye ve bilgi akýþlarýnýn analiz edildiði bir çalýþma olarak tanýmlanabileceðini belirterek araþtýrmanýn Türkiye'de bugüne kadar yapýlmýþ en kapsamlý coðrafi çalýþma özelliðine sahip olduðunu açýkladý.
Konuþmasýnda YER-SÝS’in bölgesel kalkýnma politikalarýnýn çok daha nitelikli ve detaylý bir þekilde planlanmasýna imkân vereceðini de vurgulayan Bakan Varank, þunlarý söyledi:
YER-SÝS Temel Veri Kaynaðý
“Araþtýrma sonucunda elde edilen bulgular, kamu politikalarýmýzýn planlanmasýnda çok önemli bir girdi teþkil edecek. Ayrýca, özel sektör kuruluþlarýnýn da yatýrým, tedarik ve lojistik planlamalarýnda temel veri kaynaklarýndan biri olacak. YER-SÝS Araþtýrmasý çok önemli bir boþluðu dolduruyor ve tüm politika yapýcýlara nitelikli bir altlýk sunuyor.
Araþtýrmanýn öne çýkan özelliklerinden biri Türkiye’deki kýrsal alanlara yönelik detaylý bir veri altyapýsýný geliþtirmiþ olmasý. Proje kapsamýnda uygulanan saha çalýþmasý ile 37 binden fazla köy, kýrsal mahalle ve beldede anket yapýldý. Bu yerleþim yerlerindeki sosyo-ekonomik duruma iliþkin detaylý veriler toplandý. Ülkemizdeki en küçük köylerden en büyük metropollere kadar tüm yerleþim yerleri araþtýrmanýn kapsamýna dahil edildi. Bu yerleþimler arasýndaki iliþkiler, çok boyutlu bir bakýþ açýsýyla ortaya konuldu. Bunu yaparken bölgesel geliþme ve mekânsal planlama literatüründeki en güncel yöntemleri takip ettik. Ayrýca bu araþtýrmaya özgü yöntem ve ölçütler geliþtirerek literatüre katký saðlayacak yenilikçi bir yaklaþým benimsedik.
Çalýþma kapsamýnda dijital dünyanýn gerekliliklerine uygun olarak Karar Destek Portalý’ný geliþtirdik. Bu sistemle, çalýþmada kullanýlan verilerden elde edilen sonuçlarý, coðrafi bilgi sistemi altyapýsýnda görselleþtirerek kamuoyu ile paylaþýlýyoruz. www.yersis.gov.tr adlý web adresimizden tüm sistemi inceleyebilir, istediðiniz veriye ulaþabilirsiniz.”
Bölgelerin Potansiyeli Hareke Geçirilecek
“Bölgesel Kalkýnma” yaklaþýmýný temel bir politika alaný olarak belirledik. Bölgelerimizin potansiyelini harekete geçirmek, rekabet güçlerini artýrmak için yoðun bir mesai harcýyoruz. Geliþmiþlik farklarýný azaltmak için kamu yatýrýmlarýndan teþvik ve desteklere birçok alanda görece daha az geliþmiþ bölgelere öncelik veriyoruz. Kalkýnma ajanslarýmýz ve bölge kalkýnma idarelerimiz aracýlýðýyla sayýsýz planlama ve analiz çalýþmasý yapýyor, destek programlarý uyguluyor, tanýtým ve koordinasyon faaliyetleri yürütüyoruz. YER-SÝS Araþtýrmasý bölgesel kalkýnma politikalarýmýzýn çok daha nitelikli ve detaylý bir þekilde planlanmasýna imkân verecek.”
18 Etki Alaný Bölgesi Tespit Edildi
“Ýnsanlarýn eðitim ve saðlýk hizmeti almak için nereden nereye gittikleri, bu hizmetler için ne kadarlýk bir mesafeyi göze aldýklarý, bir yerleþim yerindeki iþletmelerin hangi bölgelerle ticari iliþki kurduðu, insanlarýn nereleri telefonla aradýðý ya da nerelere kargo gönderdiði gibi birçok coðrafi iliþki aðý ortaya çýkarýldý. Devamýnda bu akýþlar neticesinde yerleþimler arasýndaki iliþkilerin yönü ve yoðunluðu belirlendi. Son olarak da yerleþimlerin birbirlerine hizmet verme büyüklükleri ve etki alanlarý ortaya çýkarýldý. Türkiye genelinde bu þekilde 18 etki alaný bölgesi tespit ettik. Etki alaný yaklaþýmý bize bir yerleþimin sadece kendisi olarak deðil, etkileþim kurduðu yerleþimlerle birlikte deðerlendirilmesi imkanýný veriyor.”
Uzun Vadede Etkileri Görülecek
Çevrimiçi toplantýya katýlan TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu Baþkaný Cevdet Yýlmaz ise konuþmasýnda YER-SÝS Projesi’nin bölgesel kalkýnma için çok önemli bir çalýþma olduðunu vurgulayarak, çalýþmanýn uzun vadede etkilerinin daha iyi görüleceðini kaydetti. Projede aktif rol üstlenen kalkýnma ajanslarýnýn önemli bilgi birikimine ulaþtýðýna da dikkat çeken Yýlmaz, ajanslarýn artýk olgunlaþma dönemine geçtiðini ifade etti.
Yýlmaz, “Yatýrýmlarda mekânsal boyut önemli tüm yatýrýmlarýn metropollere yýðýlmasý birçok çevresel ve sosyal sorunlarý beraberinde getiriyor. Bütün ülke sathýna yayýlmýþ top yekûn bir kalkýnma stratejisi bu nedenle çok kýymetli. Mekânsal boyut YER-SÝS ile bu anlamda önem kazanýyor. Çalýþmada emeði geçen bakanlýðýmýza ve kalkýnma ajanslarýnda görevli arkadaþlarýma teþekkür ediyorum.” dedi.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlýðý Kalkýnma Ajanslarý Genel Müdürü Barýþ Yeniçeri de konuþmasýnda ülke genelinde 81 ili kapsayan 37 binden fazla köy, kýrsal mahalle ve beldede gerçekleþtirilen YER-SÝS Projesi hakkýnda teknik bilgileri paylaþtý.
Çevrimiçi toplantýda “YER-SÝS Projesinin Çýktýlarý ve Kullaným Alanlarý”na iliþkin bir de panel düzenlendi. Sanayi ve Teknoloji Bakan Yardýmcýsý Çetin Ali Dönmez moderatörlüðünde düzenlenen panele Çevre ve Þehircilik Bakan Yardýmcýsý Fatma Varank, Tarým ve Orman Bakan Yardýmcýsý Fatih Metin ve Dokuz Eylül Üniversitesi Þehir ve Planlama Bölümü Öðretim Üyesi Prof. Dr. K. Mert Çubukçu katýldý.
YER-SÝS Projesi Neyi Amaçlýyor?
YER-SÝS Projesi, ülkemizde 1973-1982 yýllarý arasýnda merkezi yer kuramýný esas alan mekânsal yapýlanmaya yönelik çalýþmalar kapsamýnda yürütülen Yerleþim Merkezlerinin Kademelendirilmesi Projesi’nin (YER-MEK) devamý niteliðini taþýyor.
Geçmiþten günümüze kadar Türkiye’de deðiþen sosyo-ekonomik yapý ile hýzlý teknolojik geliþmeler, ulusal, bölgesel ve yerel düzeydeki mekânsal iliþki yapýsý, insanlarýn, mallarýn, bilginin ve sermayenin akýþý, coðrafi mekân tanýmýnýn deðiþmesi ve mesafe kavramýnýn öneminin azalmasý nedeniyle YER-SÝS, mevcut yerleþim sistemini ve yerleþimler arasý iliþkileri yeni dinamikler çerçevesinde yeniden tanýmlamayý amaçlýyor.
YER-SÝS TR82 Bölgesi Ýçin Ne Ýfade Ediyor
Sanayi ve Teknoloji Bakanlýðý Kalkýnma Ajanslarý Genel Müdürlüðü tarafýndan yürütülen YER-SÝS Projesi’nin kýrsal saha çalýþmalarý kalkýnma ajanslarý tarafýndan gerçekleþtirildi. Bu kapsamda TR82 Bölgesi’nde yapýlan çalýþmalar hakkýnda bilgi veren Kuzey Anadolu Kalkýnma Ajansý Genel Sekreteri Dr. Serkan Genç, YER-SÝS Projesi’nin bölgesel kalkýnma için önemli bir çalýþma olduðunu vurgulayarak, Kastamonu, Çankýrý ve Sinop illerinde ajans tarafýndan 3 il merkezi ile 38 ilçede yapýlan saha çalýþmalarý ile verilerin toplandýðýný söyledi.
Genç, “Saha çalýþmalarý kapsamýnda üç ilimizde toplam bin 929 kiþiyle yüz yüze anket çalýþmalarý gerçekleþtirildi. Ayrýca, il ve ilçe merkezlerinde ulaþým imkanlarýna yönelik olarak da 5 farklý ulaþým anketi düzenlendi. Bu çalýþmalarýmýzý il, ilçe merkezleri ile köy, mahalle ve beldede tamamladýk. Bu araþtýrma sýrasýnda özellikle kaymakamlarýmýza, belediye baþkanlarýmýza ve köy muhtarlarýmýza destekleri ve özverili çalýþmalarý için teþekkür ediyoruz. Onlarýn iþ birliði sayesinde bölgemiz için de önem arz eden bu çalýþmayý ortaya çýkarmýþ olduk.” diye konuþtu.
Panel sonrasýnda katýlýmcýlara www.yersis.gov.tr portalýnýn tanýtýmý yapýldý. Toplantý projeye iliþkin katýlýmcýlardan gelen sorularýn cevaplandýrýlmasýyla sona erdi.
Kamuoyu bilgisine saygýyla duyurulur.
