Hititlerden Günümüze Ulaþan Taþ Baský, Yenilerek Dünya’ya Pazarlanacak

Kuzey Anadolu Kalkýnma Ajansý (KUZKA) tarafýndan uygulamaya konulan Þehir Tanýtýmý ve Markalaþma Sonuç Odaklý Programý kapsamýnda, Bölgedeki geleneksel üretim yöntemleri ile üretilen ve yöresel deðere sahip ürünlerin markalaþtýrýlmasý ve tanýtýmlarýnýn yapýlmasý amacýyla çalýþmalar baþlatýldý. Bu kapsamda Kastamonu Sanat Kadýn Giriþimi Üretim ve Ýþletme Kooperatifi’nin “Taþ Baský Kastamonu Sanat Kadýn Kooperatifi ile Hayat Buluyor” projesine, KUZKA tarafýndan ürün tasarýmý danýþmanlýk desteði saðlandý. Proje kapsamýnda Kastamonu’nun geleneksel ürünlerinden olan Taþ Baský çeþitlendirilerek, özgün ve ön plana çýkacak ürünlerin üretilmesi saðlanacak. Bu sayede Frigya ve Hitit döneminden günümüze kadar ulaþan, Evliya Çelebi’nin seyahatnamesinde de geçen Kastamonu’nun Coðrafi Ýþaretli ürünü Taþ Baský Sanatý, tasarýmcýlar tarafýndan yeniden tasarlanarak dünyaya pazarlanacak. Tasarýmcýlar tarafýndan özellikle kadýn kooperatiflerine yönelik verilen eðitimler sayesinde, yöresel ürünlerin mevcut kullaným alanlarý ile ürün çeþitlerinin belirlenmesi, ürün çeþitlendirme önerilerinin sunulmasý ve yeni baský tasarýmlarýnýn oluþturulmasý hedefleniyor.

“Kadýnlarýmýz, aldýklarý eðitimlerle yeni motifleri ve yeni desenleri hayata geçirecekler”

Kadýn kooperatifine verilen taþ baský eðitim ve danýþmanlýk hizmetiyle yeni motiflerin ve desenlerin hayata geçirileceðine dikkat çeken KUZKA Genel Sekreteri Dr. Serkan Genç, “Þehir Tanýtýmý ve Markalaþma Teknik Destek Programý kapsamýnda þehirlerin cazibesinin arttýrýlmasý ve markalaþmasýna yönelik çalýþmalar yürütmekteyiz. 2020 yýlý teknik destek programýmýz kapsamýnda da geleneksel ürünlerin yöresel deðerlerinin korunmasýna ve geliþtirilmesine yönelik bir önceliðimiz söz konusuydu. Bu program kapsamýnda kadýn kooperatifimiz tarafýndan taþ baskýya yönelik proje baþvurusu yapýldý ve Ajansýmýz tarafýndan desteklenmeye hak kazandý. Biz de bu proje kapsamýnda danýþmanlýk hizmeti saðlýyoruz. Özellikle Kastamonu’nun yöresel motiflerinin de kullanýldýðý bu taþ baskýya son dönemde ilgi arttý. Bizim de saðlamýþ olduðumuz bu danýþmanlýk hizmeti kapsamýnda tasarým odaklý düþünme mantýðý eðitimi alan kadýnlarýmýz, taþ baskýya ait yeni motifleri ve yeni desenleri hayata geçireceklerdir.” dedi.

“Kastamonu’yu yansýtacak tasarýmlarla, farklý ürünler üretme yolunda adým atmaya baþladýk”

Kastamonu Sanat Kadýn Giriþimi Üretim ve Ýþletme Kooperatifi Yönetim Kurulu Üyesi Hüsniye Öztürk ise, “Uzun zamandýr taþ baský kursu veriyoruz. Severek yaptýðýmýz tarihi ve geleneksel bir sanatýmýz. Düþündük ki bunda farklý bir yeniliðe ihtiyacýmýz var. Zaten taþ baský, ev tekstili üzerinde her alanda kullanýlabilen bir sanatýmýz. Baþta sofra bezi olarak baþlamýþtýr ama artýk ev tekstili alanýnda her yerde görülüyor. Bizlerde taþ baskýyý yemek takýmlarý haline getirdik. Ama yine de aradýðýmýz bu deðildi, daha farklý bir þey arýyorduk. Biz de KUZKA ile görüþtük ve ‘taþ baskýda farklýlýk istiyoruz’ dedik. Çarþýya gidip dolaþtýðýnýzda her yerde ayný baskýlarýn görülmesi artýk sýradan geliyor. Çünkü bu, ne gençlerin ne de yaþlýlarýmýzýn artýk dikkatini çekmiyor. KUZKA da sað olsun bizlere bir eðitim programý hazýrladý. Tasarýmcýlar gelip bizlere eðitim verdi. Biz, þimdiden kendimizi 1 adým önde görmeye baþladýk. Çünkü bizlerle gerçekten çok güzel bilgiler paylaþtýlar. Bundan sonrasýnda da taþ baskýda geleneksel dokuyu bozmadan her haliyle Kastamonu’yu yansýtacak tasarýmlarýmýzla farklý ürünler üretme yolunda adým atmaya baþladýk” diye konuþtu.

“Frigya ve Hitit dönemine kadar gitmek istiyoruz”

Taþ baský tarihinin 1700’lü yýllara dayandýðýna dikkat çeken Öztürk, “Evliya Çelebi’nin seyahatnamesinde bile yer almýþ bir sanatýmýz. Ama günümüze kadar hep ayný þekilde gelmiþ, belki boya yapým þekilleri farklýlýk göstermiþ. Ama temel teknik hep ayný, negatif baský, pozitif baský dediðimiz baskýnýn dýþýna çýkamamýþ. Bizler de aldýðýmýz eðitimlerle Kastamonu’nun en eski tarihini yansýtmak istiyoruz. Yani Kastamonu’nun 100 yýl önceki tarihinden bahsetmiyoruz, Hititler olsun, Frigyalýlar olsun, bu tarihlere gitmek istiyoruz. Hem eskiyi hem de yeniyi ele alarak yeni çalýþmalar yapmak istiyoruz. Kiþi baktýðý zaman bir örtüye, örtü olarak deðil sanat eseri olarak görüp satýn alsýn. Bu Kastamonu’nun sanatý diyebilsin istiyoruz” dedi.

“Gitgide kullanýmý azalan taþ baskýyý yeniden canlandýrmak istiyoruz”

Taþ baský eðitimi veren Tasarýmcý Kübra Köprülüoðlu Aþanlý da þunlarý kaydetti: “Biz burada kooperatif üyelerimize taþ baský üzerine tasarým eðitimi verdik. Taþ baský, tarihimizde çok önemli olan sanatlarýmýzdan bir tanesi. Maalesef birçok geleneksel sanatta olduðu gibi taþ baskýnýn da kullanýmý gitgide azalmýþ. Bizim amacýmýz bu sanatý tekrar güncellemek, hayata kazandýrmak ve sürdürülebilirliðini saðlamak. Kültürün geçmiþle olan baðlarýnýn sürekliliði ve gelecek kuþaklara aktarýmý çok önemli olduðu için bunu günümüzde, olduðu haliyle yapamýyoruz maalesef. Gelecek nesillere aktarmak için güncellememiz gerekiyor. O yüzden bu eðitimin içeriðinde bunlarý araþtýrdýk ve bunlar üzerinde çalýþtýk. Umarým bundan sonra Kastamonu’da yapýlan bu taþ baský daha çok hayatýn içerisinde belki de Dünya’da farklý örneklerinin gösterilebileceði bir yere ulaþabilir. Frigyalýlardan Hititlere, Hititlerden Makedonya’ya, Rumlardan Pontuslulara kadar aslýnda ele alabileceðimiz bir tarihi serüvene sahip. Dolayýsýyla o zamana ait desenleri de bugünlerde görebilmemiz mümkün. Bu kalýplarýn içerisinde farklý farklý dönemlere ait izler taþýyan desenler bulunuyor. Bunlarýn yeniden bir araya gelip farklý ürünler halinde sunulmasý kültüründe ayný zamanda bir deðer olarak paylaþýlmasýný saðlýyor.” ifadelerini kullandý.